موسیقی لرستان

موسیقی لرستان

در منطقه باستانی لرستان قرنهاست که سه فرهنگ لری،لکی و بختیاری در کنار هم به حیات خود ادامه داده اند.فرهنگ لری از یک سو با فرهنگ بختیاری و از سوی دیگر با فرهنگ لکی در ارتباط است.موسیقی لری و لکی در عین تفاوت های چشمگیر که در ویژگی نغمه ها ،مضمون شعر ها و در گویش زبان مشهود است.این تفاوت ها در آوازهای مویه کاملا آشکار است وجود مشترکی دارند.
ترانه دایه دایه و کشکله شیرازی هر دو منشا لری دارند ولی لک ها هم آن را اجرا میکنند و در مجموع ترانه ها بیشتر از فرهنگ لری به فرهنگ لکی منتقل شده و رقص ها از فرهنگ لکی به فرهنگ لری.

مضمون موسیقی های رایج در لرستان

۱٫موسیقی کار:این موسیقی در واقع آوازهایی است که برای تحمل کارهای سنگین و طاقت فرسا و همچنین برای سرعت بخشیدن و هماهنگی در کار توسط کارکنان خوانده می شده است.از جمله این کارها می توان به لایروبی جوی ها ،برنج کوبی ، خرمن کوبی حصیر بافی،مشک زنی و … اشاره کرد.

۲٫موسیقی عزا و سوگ :در منطقه لرستان انسان دارای مقامی والا و ارجمند است و بزرگداشت افراد با توصیف دلاوری و سخاوت و قناعت و زحمتکشی و … به همراه موسیقی انجام می شود.
همسرایی زنان و مردان که عناوینی مانند مویه ، چمری و شیونی دارد و تمامی مراحل بزرگداشت متوفی همراه با موسیقی اجرا می شود.سرنا و دهل در مراسم عزاداری نقشی اساسی دارند و تعداد نوازندگان به منزلت متوفی بستگی دارد

۳٫موسیقی مراسم عروسی و شادی:عروسی و مراسم شادی در لرستان جایگاه ویژه ای دارند و هریک از موسیقی ها و رقص های این مراسم به مرحله خاصی تعلق دارند.
رقص های عروسی عبارتند از : سنگین سما ، دو پا ، سه پا ، اوشاری یا شانه شکی

۴٫ موسیقی مذهبی و آیینی اهل حق: درویشان اهل حق در لرستان اهمیت ویژهای دارند و موسیقی آنها همراه با نوای تنبور است.
در فرهنگ لری به اجرا کنندگان حرفه ای موسیقی لوطی می گویند.

تال (کمانچه لری)
در لرستان به کمانچه تال می گویند ، این ساز مهمترین و اصلی ترین ساز در همراهای آوازهای این منطقه است.
به غیر از موی ها ، هوره ها ،نظامی خوانی و شاهنامه خوانی هیچ آواز و ترانه لری و لکی نیست که از همراهی تال بی نیاز باشد.

شاهنامه خوانی و نظامی خوانی

شاهنامه خوانی که خواندن اشعار شاهنامه به آوازهای مخصوص بوده در مجالس اعیان و بزرگان و در قهوه خانه ها اجرا می شده است.شاهنامه خوانی همواره به صورت انفرادی و بدون همراهی ساز بوده است که از دهه ۵۰ به بعد نشانه ای از آن دیده نمیشود.
نظامی خوانی هم که از آواز های لرستان بوده،سالهاست که فراموش شده است و اجرای آن تنها به مجالس محدود بوده و گهگاه با کمانچه همراهی می شده است.

هوره
هوره و مقام های مختلف آن از باقیمانده آوازهای باستانی ایران است که نمونه های مربوط به ستایش اهورا مزدا و دعاهای آن پس از اسلام منسوخ شده و شکل ها و مقام های دیگر آن با اندکی تغییر بر جای مانده است.
این نوع آواز در نواحی مختلف غرب ایران مانند لرستان، ایلام ، کرمانشاهان و بخش هایی از همدان و خوزستان توسط مردان و زنان با مضمون ها و مقام های مختلف اجرا می شود.
این آواز ها از محتوای موسیقایی بر جسته و ممتازی برخوردارند و شاید بتوان ادعا کرد که هوره ، مادر همه آوازهای رایج در نواحی ایران است . شعر این آواز سینه به سینه و نسل به نسل انتقال یافته و بیانگر سختی ها ، شگفتی ها ، شکست ها و پیروزی های نسل های مختلف است.

مور:
مور در واقع یکی از مقام های هوره است که آوازهای غمناک در مورد صفات فرد در گذشته را شامل می شود.
مور اغلب برای درگذشت بزرگان قوم ، در گذشت دلاوران ایل ، در گذشت جوانها یا مردم ساده و کشاورزان عشایر اجرا می شود.

حالات روانی دستگاهها و آوازهای ایرانی از نگاه روان شناسی

این هم برداشتی جدید از حالات روانی دستگاهها و آوازهای ایرانی از نگاه روان شناسی و ارکان آن :

۱-دستگاه شور: آگاهی- درک- تفکر و اندیشه

۲-آواز دشتی: سوز و گداز- گریه و مویه

۳-آواز ابوعطا: گله وشکایت

۴-آواز افشاری: افسوس و حسرت- هجران از معشوق

۵-آواز بیات ترک: تعلیم- شادی درون

۶-دستگاه همایون: متانت- سربلندی- نصیحت و پذیرش

۷-آواز بیات اصفهان: اوج احساس

۸-دستگاه سه گاه: بزم و شادمانی- شور و شوق

۹-دستگاه چهارگاه: ستیز و جنگ، حتی رو در روی معشوق- مقاومت و پیروزی- تلاش در رسیدن به آرزوهای دیرین عاشقی

۱۰-دستگاه ماهور: رویا پردازی- پرش از قله شادی به همراه ذهنی رویایی- آرزو

۱۱-دستگاه نوا: رازداری- حکایت

۱۲-دستگاه راست و پنجگاه: ستایش معبود (خدا)- بزرگمندی و تعریف*آواز اصفهان

حالت : مناجات با خدا ، متفکرانه
رنگ : سبز روشن
عنصر : شعله آتش
زمان شنیدن : قبل از طلوع آفتاب

آواز اصفهان مرموز ، عمیق ، راز و نیاز با خدا و متفکرانه است . آواز اصفهان وصف عشقی عرفانی ، ندامت عشق و حست عشق گذشته است .

*دستگاه نوا

حالت : صلح آمیز ، آرام ، مقدس ، هشدار دهنده
رنگ : شفاف
عنصر : آتش همراه باد
زمان شنیدن : آخرشب

دستگاه نوا خاطرات دوری از عشق گذشته را بیان می‌کند .

نکته : گوشه نهفت در دستگاه نوا به دوره ساسانیان مربوط می‌شود که توسط ابن سینا ذکر شده است .
* همایون

حالت : شاهانه ، اشرافی ، شادان

رنگ : سبز تیره

عنصر : شعله آتش

زمان شنیدن : صبح زود

دستگاه همایون فضایی شاهانه خلق می‌کند و بیان کننده شکوه و گریه عشقی است که در پشیمانی پایان یافته است و نیز بزرگی عشق در حد اعلای آن است .
*دستگاه ماهور

حالت : خوشحال و شاد ، با شکوه ، اشرافی
رنگ : آبی آسمانی
عنصر : باد یا نسیم
زمان شنیدن : بعد از غروب آفتاب

نکته : در دستگاه ماهور ، گام منطبق بر گام ماژور می‌باشد . در راک ماهور می‌توان گریزی به شوشتری زد .
***چهارگاه

حالت : قدرتمند ، قهرمانی ، جشن ، عقل ، تحرک میهن پرستانه
رنگ : زرد طلایی
عنصر : بخار
زمان شنیدن : ۶ تا ۸ صبح

از چهارگاه برای خواندن قطعات حماسی و پهلوانی شاهنامه استفاده می‌شود . چهارگاه تمام شدن عشق و نیز خوشحالی عشق ، لاف وگزاف‌گویی در موفقیت عشق را بیان می کند .
*راست پنجگاه

حالت : تمرکز
رنگ : برنزه روشن
عنصر : زمین
زمان شنیدن : از ۸ تا ۱۰ صبح

راست ‌پنجگاه شبیه ماهور به نظر می‌رسد ، مقامی است برای هدایت به تفکر ، تمرکز و روشنفکری که می‌تواند با دلایل منطقی مجالست کند.
***دستگاه سه‌گاه

حالت : درد ، غصه ، پشیمانی منجر به امید
رنگ : آبی لاجوردی تیره
عنصر : آب
زمان شنیدن : بعد از ظهر تا غروب آفتاب

دستگاه سه‌گاه بیانگر گذشته و موفقیت‌های عشقی و ندامت‌های آن است که منجر به امید می‌شود .
*آواز دشتی

حالت : دلخراش ، شکوه‌آمیز
رنگ : قهوه‌ای
عنصر : زمین

آواز دشتی بازگو کننده عشق یکطرفه ، ناله و حسرت از غم فراق است و زمان شنیدن این آواز از سر ظهر تا ۴ بعد ازظهر است و بسیاری از آوازهای منطقه شمال ایران به ویژه در حاشیه دریای خزر مانند دیلمان و گیلکی به استان گیلان مربوط می‌شود .
*آواز افشاری

حالت : درد ، رنج ، ندامت
رنگ : قهوه‌ای
عنصر : زمین

آواز افشاری بیان کننده شکوه ، گله ، ندامت جدایی را بیان می کند زمان شنیدن این آواز از سر ظهر تا ۴ بعد ازظهر می‌باشد .
*آواز بیات ترک

حالت : نوستالژیک مذهبی
رنگ : سیاه
عنصر : زمین

بیات ترک غم قربت ، حسرت گذشته ، حالتی متفکرانه و مذهبی دارد و بهترین زمان شنیدن این آواز از سر ظهر تا ۴ بعدازظهر می‌باشد . بعضی گوشه‌های ترک برای خواندن آوازهای مذهبی اسلامی نظیر اذان استفاده می‌شود .
*آواز ابوعطا

حالت : محرک

رنگ : بنفش یا قهوه‌ای روشن

عنصر : زمین

زمان شنیدن آواز ابوعطا از سر ظهر تا ۴ بعد ازظهر می‌باشد .

ابوعطا بیان کننده عشق گذشته در یک پیر طریقت با امید و آرزویی بالاست
??ساز و آواز ایرانی??

لیست سازهای اصیل ایرانی 

لیست سازهای اصیل ایرانی

ارغنون
باغلاما
بربط
بم‌تار
بیشه
تار
تنبک
تنبور
تنبیک
توتک
جلاجل
جلجل
چغانه
چنگ
چوگور
خبتر
دایره
دف
دهل
دنبره
دوتار
رباب
رود
زنگل
ستا
سرنای
سلانه
سنتور
سه رود
سه‌تار
شارشک
شاه‌نای
شمشال
شهرود
شوشک
شیپور
شیشاک
شیشم
عود
غچک
غژک
غناده
قانون
کلی
کمانچه
کمانه
کنگر
گچک
مراژ
مهری
موسیقار
موسیه
نای مشک
نایچ
نایلوس
نی
امیدوارم هرگز موسیقی اصیل خودمونو فراموش نکنیم
برخی از سازهای ایرانی در دوره پیش از اسلام به سه دسته رده بندی شده اند:

▪ سازهای بادی مانند نی و سرنا و…

▪ سازهای کوبه ای (ضربه ای) مانند تنبک و…
▪ سازهای زهی مانند کمانچه و غچک و…

▪ ارغنون: بر وزن اندرون، ساز-ی ایرانی است مشهور و بسیار قدیمی. گویند این سازایرانی را افلاطون وضع کرده است. در نوشته ها آمده ارغنون ساز و آواز هفتاد دختر خواننده و نوازنده است که جملگی یک چیز را به یک بار و به یک آهنگ با هم بخوانند و بنوازند.

▪ بربط: ساز-ی ایرانی است مرغابی شکل که کاسه کوچک و دسته بلند دارد و عرب ها آن را گرفته، کاسه چوبی را بزرگ، دسته را کوچک و کوتاه کرده و آن را العود نام نهاده اند.

▪ بیشه: سازی ایرانی است بادی که بیشتر شبانان از آن استفاده می کردند.

▪ توتک: بر وزن موشک ، ساز-ی ایرانی است مانند نی که چوپانان می نوازند.

▪ تنبور: بر وزن زنبور، ساز-ی ایرانی است مانند بربط. عرب ها به آن الطنبور می گویند.

▪ جلاجل: ساز-ی ایرانی است دف مانند همراه سنج و دایره.

▪ چغانه: بر وزن ترانه، ساز-ی ایرانی است کوبه ای شبیه قانون و برخی آن را همان قانون می دانند.

▪ چنگ: از سازهای ایرانی پیش از اسلام است که در ادبیات فارسی و نقش های باستانی به چشم می خورد و در اروپا این ساز به هارپ معروف است.

▪ دنبره: سازی ایرانی است شبیه تنبور و معرب آن طنبوره است.

▪ دهل: سازی ایرانی است ضربه ای که در زیر بغل گرفته می نوازند.

▪ رباب: سازی ایرانی است شبیه تنبور که کاسه ای بزرگ و دسته کوتاهی دارد و روی کاسه پوست آهو می کشند.

▪ رود: نام سازی ایرانی است قدیمی که در ادبیات فارسی همراه چنگ و رباب آمده است.

▪ زنگل: سازی است قدیمی که دارای زنگوله ها و جلاجل هایی است.

▪ سرنای: سازی است بادی که به آن نای رومی نیز گفته می شود.

▪ سنتور: سازی است خوش صدا که بر صفحه چوبی آن ۹ تا ۱۲ خرک با سیم های زرد و سفید دیده می شود و با مضراب می نوازند.

▪ سه رود: سازی ایرانی است که ترکیب شده از سه ساز چنگ و رباب و بربط.

▪ شاخ و شانه: نام یک ساز ایرانی قدیمی است.

▪ شاشک: بر وزن ناوک، سازی است معروف که به آن رباب نیز گویند.

▪ شاوغر: بر وزن گاوسر، سازی است بادی و نفیرش از کرنا کمتر است و به آن نای رومین نیز می گویند.

▪ شاه نای: که مخفف آن شهنای است که به سرنای رومی نیز معروف است.

▪ شش تا: نام سازی است که به تنبور شش تار معروف است.

▪ شوشک: سازی است که به آن رباب چهار رود نیز می گویند.

▪ شهرود: سازی است مانند موسیقار که ایرانیان و رومیان در بزم و رزم نوازند.

▪ عجب رود: از سازهای بادی است و مانند نی می نوازند.

▪ عربانه: سازی ایرانی است شبیه دف و دایره و بعضی به آن دایره حلقه دار می گویند.

▪ عود: همان بربط ایرانی است که عرب ها نام آن را العود نهاده اند.

▪ غیچک: نام سازی است معروف که امروزه به آن کمانچه می گویند.

▪ قانون: نام ساز ایرانی بوده که با دو حلقه یا زخمه با انگشتان می نوازند. امروزه به کشورهای عربی و ترکیه راه پیدا کرده است. نوازندگان این ساز در دوران تیموریان و سلجوقیان و صفویه زیاد بوده اند که می توان به حافظ قانونی، حافظ مضرابی و رحیم قانونی اشاره کرد که نقش آنها در عالی قاپو اصفهان دیده می شود.

▪ موسیقار: سازی است که از نی های بزرگ و کوچک به شکل مثلث به هم وصل است و دارای صدای جالبی است که درویشان و شبانان می نوازند و نام پرنده ای نیز است.

▪ مولو: سازی است که از شاخ آهو ساخته و دارای حلقه هایی نیز است.

▪ مهری: نوعی از ساز چنگ است و یکی از نام های چنگ است.

▪ نای مشک: نام سازی است بادی که به آن نی انبان نیز می گویند.
ر

▪ نی هفت بند و نی لبک نیز از سازهای بادی ایرانی هستند.

موسیقی درمانی

 موسیقی درمانی

melodymag

«موسیقی درمانی و شنیدن موسیقی به عنوان عامل التیام بخش و شافی جان‌ها قدمتی به درازای تاریخ دارد و از هزاره ی پیشین در نگرش‌های شرقی و هم غربی مورد توجه بوده‌است» پورسینا
شروین کوهساری/ مجله موسیقی ملودی: اغلب انسان ها با گوش دادن به نوای موسیقی غرق لذت می‏شوند، بی آن که متوجه تغییرات ذهنی، جسمی و روانی ناشی از آن باشند.اما حقیقت امر این است که در سال‏های اخیر مشخص شده، موسیقی موجب ایجاد تغییرات فیزیکی و روحی قابل ملاحظه‏ای در افراد می‏گردد و بر همین مبنا امروزه در جهان با موضوع و مفهوم جدیدی در حیطه ی روش‏های روان درمانی به نام موسیقی درمانی مواجه‏ایم که بر پایه ی آن تحقیقات علمی گسترده‏ای بر اثر بخشیِ درمان با موسیقی بر افرادی که دچار مشکلات جسمی و ناراحتی‏های روانی هستند ،صورت پذیرفته است.
تأثیر موسیقی بر روحیات و فکر انسان از هزاران سال پیش مطرح بوده است و بررسی آثار باستانی به جا مانده از مناطق گوناگون جهان بر این واقعیت تأکید می کند که موسیقی ریشه در اعماق تاریخ دارد. به عنوان مثال بنا به روایات تاریخی، عبرانیان دارای موسیقی خاص خود بوده‏اند به طوری که در تورات نیز از نبل و هینور که دو آلت موسیقی رسمی بوده‏اند یاد شده است . در چین باستان از موسیقی به عنوان جوهر نظام جهان و عنصر متعادل کننده بین زمین و سماوات نام برده شده است. مردمان مصر کهن نیز معتقد بودند که خدا دنیا را با علامتِ دست خلق کرده که این علامات شامل یک فاصله موسیقی با ترکیب صوتی خاصِ خود می باشد.
در کل بازنگری تاریخ نشان می‏دهد که تمدن ها و فرهنگ های مختلف دارای موسیقی منحصر به خود بوده و در هر برهه‏ ی تاریخی از این هنر جهت درمان بیماری‏های جسمی و ناراحتی‏های روانی سود جسته اند.
melodymag

با این که تلفیق موسیقی و روان‏شناسی از ابتکارات دانشمندان جدید است اما ‌چنین ایده‏ای از دیرباز در تمدن‏های بشری وجود داشته است. نکته جالب توجه این بوده که در روایت های تاریخی اولین مدارک مربوط به استفاده از موسیقی در درمان مشکلات روحی به استفاده حضرت داود برای درمان شائول (اولین پادشاه بنی اسرائیل) برمی‏گردد، که بنا به مستندات تاریخی حضرت داود با استفاده از نواختن چنگ و آواز قادر به کاهش یا درمان غمگینی، نومیدی و افسردگی شائول گردید . پیشینه ی استفاده از موسیقی به عنوان یکی از روش های درمانی به زمان ارسطو و افلاطون باز می‌گردد. افلاطون درباره تاثیر موسیقی گفته‌است :«موسیقی برای ادامه زندگی بشر ضروری است. شما ثقیل‌ترین روح را در اختیار من بگذارید من قادرم که به نیروی موسیقی سنگینی و کدورت دوران را از وی زدوده و مردی هوشمند و سلحشور به شما تحویل دهم»
از آن دوران به بعد موسیقی نیز به عنوان یک عامل بهبود دهنده، کم و بیش مورد استفاده قرار می گرفت. اما در قرن بیستم این موضوع به صورت جدی تری بررسی شد و در زمان جنگ جهانی اول از موسیقی برای بهبود وضعیت روحی مصدومین استفاده شد و به تدریج این شاخه ی درمانی تکامل یافت به طوری که در سال ۱۹۴۴ اولین برنامه آموزش موسیقی درمانی در دانشگاه میشگان ایالات متحده برگزار گردید.
melodymag

در سال ۱۹۵۰ انجمن جهانی موسیقی درمانی تاسیس شد و در سال ۱۹۷۱ انجمن موسیقی درمانی آمریکا (AAMT) به صورت رسمی آغاز به کار کرد. در سال ۱۹۸۵ فدراسیون جهانی موسیقی درمانی در سطح بین المللی به ثبت رسید و اینچنین بود که این هنر و دانش پزشکی در کنار یکدیگر و به صورت جدی و با هدف واحدِ کمک به بیماران ، فعالیت خود را جنبه ی رسمی و جهانی بخشیدند.

  • موسیقی درمانی چیست ؟

تاثیر موسیقی بر بدن انسان به اندازه ای است که امروزه در جهان جایگاه خاصی برای بهبود و درمان بسیاری از بیماری‌‌ها پیدا کرده است.موسیقی درمانی حاصل ترکیب علم روان‏شناسی و هنر موسیقی است و شامل شیوه ی حسی از طریق صدا برای مقاصد درمانی است که در ارتباط با مشکلات جسمانی (نظیر مشکلات گوارشی، آسم، آلرژی ها، انواع دردهای خفیف تا متوسط، کنترل ضربان قلب و تنفس و ….) و مشکلات روان شناختی (انواع افسردگی و اضطراب‏ها، مشکلات هیجانی و عاطفی و ….) به کار می‏رود.
melodymag

  • فرایند و تاثیر موسیقی بر بهداشت جسمانی و روانی:اثر بخشی طبی و روان پزشکی

در بررسی‏های علمی مشخص شده است که شنیدن موسیقی با تغییرات ضربان قلب، نبض و فشار خون همراه می‏گردد، به شکلی که ضربان قلب انسان با اصوات موسیقایی هماهنگ گشته در مقابل فرکانس، ضرب و شدت صدا واکنش نشان داده، دچار افزایش یا کاهش می‏گردد.

برای مثال شنیدن موسیقی های آرام منجر به کاهش ضربان قلب شده و از تنش و فشار روانی می‏کاهد. در این زمینه موسیقی درمانگر بریتانیایی به نام پُل نیوهام معتقد است «موسیقی یک دستگاه، تنظیم ضربان قلب بوده و منجر به تقویت عضلات قلب و انبساط ریه‏ها می‏گردد.همچنین موسیقی قادر است فشار خون را تغییر دهد و همان طوری که سر و صدای زیاد ممکن است باعث افزایش فشار خون تا ۱۰% شود «مکانیسم احتمالی ترشح آدرنالین و نورآدرنالین می‏باشد» آزمایشات نشان داده‏اند که فشار خون دیاستولیک و سیستولیک می‏تواند در جلسات موسیقی درمانی به تدریج کاهش یابند.
یک نکته جالب درخصوص تأثیرات موسیقی بر وضعیت جسمانی، ترشح آندرفین در پاسخ به شنیدن موسیقی خصوصاً هنگامی که اجرا به شکل زنده و توام با شعر و آواز است، می‏باشد.
melodymag

آندرفین نوعی داروی مخدر در مغز است که باعث کاهش شدت درد شده و با احساس لذت و نئشگی همراه است». تحقیقات جدید موید این نظریه است که افزایش ترشح آندرفین، با افزایش میزان سلول‏های ” تــی” T و لینفوسیت‏ها که سلول های جنگجوی بدن در مقابل بیماری ها هستند،همراه می باشد. در چنین وضعیتی قدرت سیستم دفاعی بدن افزایش یافته و مقاومت انسان در برابر بیماری‏ها بیشتر می‏شود.
از سوی دیگر موسیقی روی دستگاه تنفسی اثرات مطلوب دارد، تنفس دارای ریتم است، به علاوه تنفس آرام و عمیق باعث آرامش و کنترل عواطف فرد می‏گردد و نیز با سوخت و ساز بهتر بدن مربوط است بنابراین یک موسیقی خوشایند می‏تواند از طریق لذت‏بخشی و تغییرات تنفسی، تأثیرات مثبت قابل ملاحظه‏ای بر جسم فرد داشته باشد. به علاوه موسیقی منجر به تغییراتی در بدن می‏گردد که به هضم غذا کمک می‏کند. در این زمینه پژوهشگران دانشگاه جان هاپکینگ از موسیقی درمانی به عنوان درمان جانشین در مشکلات سؤهاضمه سود جسته اند.